Wildife: Lejleku i Zi (Ciconia nigra) -një ndër mrekullitë e rralla!

shkrimi dhe fotografitë nga E. Kaceli, Itali

Për mua personalisht fotografia e natyrës është këmbëngulje, është shumë sakrificë, është pak mjeshtëri e në rastin më të mirë është fat!
Sa herë që realizoj ndonjë fotografi të një subjekti të pa fotografuar më parë unë e quaj fat!
Fat, sepse mund të ndodhë që ke pritë gjatë gjithë ditës në temperaturë të ulët, nën 10 gradë a më shumë! Ke ecur kilometra të tërë, apo je pozicionuar nga njëri vend në tjetrin, më kot, duke pritur rastin fatlum të një shkrepjeje të sukseshme.
Kështu më ka ndodhur në rastin e fotografimit të Lejlekut të Zi, specie që shihet krejt rrallë në Itali, por edhe në Kosovë apo Shqipëri.

Në Shqipëri, sipas guidës së specializuar në jetën e egër, Altin Hila, mund të ketë një ose dy çifte të Lejlekut të Zi. Por që nuk ka të dhëna të sakta se ka folenizuar apo thjeshtë ka kaluar nëpër rrugën e tij të emigrimit.
Ndërsa në Kosovë, sipas fotografit të natyrës së egër Arian Mavriqi, është vërtetuar vetëm një çift, (i dokumentuar për herë të parë me fotografi e filmim nga ai) në proces emigrimi gjatë vitit 2020!

Ndërkohë sipas AOS- Albanian Ornithological Society: Lejleku i Zi është ndeshur gjatë vrojtimeve te tyre në vite, në numra te rrallë,  në zonat e lumenjve Vjosë, Drinos, Drin i Zi, Bunë etj. Por nisur nga fakti qe ky lloj lejleku folenizon larg zonave të banuara është e vështirë të përcaktohet saktësisht folenizimi i tij.

Për të kuptuar se sa i rrallë është ky shpend me një bukuri të pazakontë, vlen të theksohet se në Itali llogariten rreth 20 çifte që kanë folenizuar rregullisht vitet e fundit në Itali. Folenizimi i parë është shënuar në vitin 1994!

Pikërisht për këtë e quaj fat fotografimin e një specieje të tillë të rrallë e të bukur, në Racconigi, Piemonte, Itali.
Lejleku i Zi (Ciconia Nigra, ose Black Stork) bën pjesë në familjen e lejlekëve. Është pak më i vogël se lejleku i bardhë. Pesha mesatare rreth 3 kg, e gjatësi 95 cm, me një hapje krahësh rreth 2 metër! Ngjyra e puplave, kryesisht e zezë, por që në varësi të ndriçimit merr nuanca nga jeshilja në manushaqe metalike.
Ushqimi i preferuar janë peshqit, amfibët dhe reptilët. Depoziton nga 3 deri në 6 vezë.

Gjatë historisë vende të ndryshme e kultura të ndryshme, e kanë mbrojtur lejlekun e bardhë, dhe lejlekun e zi me ligje të veçanta dhe tepër të ashpra!
Në botën e simbologjisë dhe spjegimit të ëndërrave: E zeza presupozon në thellësi të nën ndërgjegjes, të vërteta të fshehura që kur shoqërohet me figurën e lejlekut kthehet në një pozitivitet dhe kontraste shumë interesante që flasin në vijim për ndryshime të rëndësishme e të mira në jetën tuaj!

I paprekshëm në qiellin tim -sonet nga E. Kaceli

 

Në fluturofsha një ditë me krahët e fluturës
në ngjyra të rreme të një qielli të rremë
lëshoni pak erë më tepër, krahët do t'më lodhen
Lehtas do të zbres në tokë, ose do të tretem diku...
 
Në u ngritsha përsëri fluturim, pas kësaj
me krahët e zogut këtë herë
rreth jush do të sillem ogurndjellës
(i bardhë, a i zi? -ogur i rremë)
 
Më tepër ju fryni erë, pendët do më shkunden
Krejt lakuriq do të dergjem në këmbët tuaja
Përpara se t'më vini këmbën dhe një herë
 
përpara se t'më fryni si një zhele pa vlerë
Krahët e mij do të shpalosi fluturim
I gjallë. I lirë. I paprekshëm! -në Qiellin tim!
 
mars 1990

Lutje e sinqertë Zotit! nga E. Kaceli

Një kujtim, një poezi, një kushtim...

Kjo poezi prej katër rreshtash, ndoshta nuk ia vlen me e quajtë as edhe poezi!
Diku e paskam shkrujtë në letër të pastër, aty nga viti 1991. E nuk më kujtohej a e kam publiku në shtypin e kohës!
Vetëm kur miku im i kahershëm Arben Ndoi e shkroi (fjalë për fjalë) në profilin social të poetit dhe mikut tonë të përbashkët, poetit dhe gazetarit,  Marash Mirashi, (miqtë si Arbeni ishin lexuesit dhe redaktorët e parë të poezive tona) u kujtova e iu vuna kërkimit në fletoret e mija të dikurshme!
E gjeta me mundim.
E thashë me vete: Hajt se ndoshta e kam publiku edhe në ndonjërin nga tre librat e mij poetikë!
I pari "Simbiozë" Lezhë 1994, ma shumë asht si fletore se sa libër! Bile i mungon edhe ISBN-ja, për faktin se në atë kohë iu mungonte të gjitha botimeve që dilnin nga shtypi i kohës.
Habia ma e madhe : Në faqen e fundit të librit kisha publiku edhe këto katër vargjet me titull:
 
Lutje e sinqertë Zotit!
O Zot!
-ndihmomë të çmendem
ndonëse jam i shkalluar
në këtë botë të marrë.
janar 1991
 
Gjithsesi duke falenderuar edhe një herë mikun tim Arben Ndoi për kujtesën e mrekullueshme, (30 vjet nuk janë pak) po e lë në gjykimin tuaj se a mundet me u quejtë poezi apo jo! (Sinqerisht mua më duket poezi, e vetja, nganjëherë,  më duket edhe pak si poet!)

Në kështjellat e mbretërve... poezi nga E. Kaceli

Në kështjellat e mbretërve të dikurshëm
të presin vetëm mure hijerënda
e perde më të rënda se hijet!
Hije të mykura që marrin frymë prej shekujsh!
 
Nuk ka rëndësi hiç
nëse je në Stamboll, Torino, Romë,
a në Piramidën e Diktatorit në Tiranë!
(Diktatori urrente mbretërit! -thonë)
E njëjta hije rëndon mbi muret, njerëzit
që hyjnë e dalin si hije mes hijesh
objekte të vdekura që flasin
thika që kullojnë gjak!
 
Portrete mbretërish, mbretëreshash, princash,
statujash gjithaq, e krena të preme!
-pa dyshim, dashnoret që prenë koka kundërshtarësh
nuk mungojnë me bukurinë vrastare!
Intrigat zgjaten mureve nën pluhurin historik!
Hije historike ngatërrohen me sho-shoqen.
 
Në shtëpitë e mbretërve, pafundësisht, një heshtje varri!
Aq shumë hesht koha, sa dhe heshtja bie në çudi!
 
Në çatitë e kështjellave, pallateve luksozë, piramidave,
                                                           në kërkim të lirisë
thyejnë heshtjen vetëm zogjtë!
Zogjtë, tmerrësisht të lirë, që dhjesin 24 orë rrjesht
parvazet, çatitë, muret, statujat, oborret, e lavdive të rrejshme!
 
Në kështjellat e mbretërve të dikurshëm
të presin vetëm mure hijerënda
të presin muret më të rënda se hijet!
Dhe një ciceron pesë eurosh, që spjegon lavdinë e largët!
                                                                 Itali, janar 2021

Pamflet: Boll u hapët b... me numrin e ambulancave! -nga E. Kaceli

 -Fshati ku rri unë ka 250 (dyqind e pesëdhjetë) banorë e 4 (katër) ambulanca!

 U shkye Qeveria e ndritur e shqiptarëve me reklamimin e 36 makinave -ambulancë për Urgjencën Kombëtare! Pikërisht për urgjencën kombëtare!

Ka disa ditë që mediat e qeverisë dhe qeveria e mediave nxjerrin në paradë suksesin më të madh të qeverisë: 36 ambulanca i shtohen flotës së ambulancave shqiptare!

Se në ç'gjendje është kjo flotë, shqiptarët e nevojshëm për këtë shërbim e dinë, e kanë provuar, dhe e provojnë në kurriz të të tyre!

Shqipëria llogarit rreth 2 miljon banorë të përhershëm në një territor 28 mijë km kator!

Sipas matematikës së thjeshtë: 2 miljon për 36 ambulanca i bie nje copë ambulancë për 56 mijë banorë!

Në komunën Albaretto della Torre, Cuneo, një komunë në zonën kodrinore, Organizata Lokale e Kryqit të Kuq, disponon katër makina ambulanca me të gjithë kushtet. Komuna regjistron rreth 250 (dyqind e pesëdhjetë) banorë!

Nëse Kryeministri dhe ministria e shëndetësisë shqiptare ka nevojë për llogari në interes të sajën, të thërrasë kryetarin  e demokratëve Lulëzim Basha! Sepse edhe kur partia e Lulit ishte në pozitë, me mbarëqeverisjen e sajë, sigurisht ka ndikuar në mbarëvajtjen e flotës tokësore të shërbimit të urgjencave!

Imagjinoni kryeministrin italian Conte të dalë në Piazza della Repubblica, ose perballë Colosseum -it e të thotë: Sot Qeveria Italiane siguroi 360 ambulanca të reja! (Po e rris numrin në raport me popullsinë)

Po ikni o të çmendur e fshihuni dikund se është turp!

Fotografia e mëposhtme, është marrë nga arkivi në Web i "Gazzeta d'Alba" gjatë festimeve të 20 vjetorit të të organizatës së kryqit të kuq në komunën që përdora për krahasim. Besoj dallohet qartë numri i ambulancave!

Covid-19: Largohet nga jeta zbuluesi dhe mbrojtësi i Tulipanit Shqiptar

Shkruan Edmond Kaceli

Sëmundja e shekullit, covid-19, i merr jetën zbuluesit dhe mbrojtësit të Tulipanit Shqiptar, biologut e botanistit Besnik Hallaci, Kukës. Lajmi i rëndë ka tronditur jo vetëm familjarët dhe të afërmit por edhe miqtë e tij kudo që ndodhen. Zoti Hallaci luftonte, i intubuar, prej disa ditësh, në betejën për jetën me virusin vrastar.

I veçantë dhe tronditës erdhi ky lajm dhe për familjen e madhe të Organizatës së Fotografëve Shqiptarë të Natyrës së Egër,  ku Hallaci kontribuoi vazhdimisht me profesionalizmin, pasionin, këshillat dhe njerëzillëkun e  tij të jashtëzakonshëm!

Kryetari i Organizatës gjithëshqiptare të WAPH, fotografi Arian Mavriqi shkruan: I pabesueshëm ky lajm për ikjen tënde të parakohshme Besnik! Në çdo iniciativë ishe aty me ne, për të na ndihmuar kur kërkohej ndihma jote. Mungesa do të thotë shume për Oganizatën tonë vëlla, do të na mungosh shumë i dashur Besnik! Zoti të mëshiroftë! Në emër të Organizatës  iu shprehim ngushëllime familjarëve, miqve dhe gjithë atyre që e njohën Besnikun!

Biologu dhe botanisti Besnik Hallaci do të kujtohet për shumë vepra të tij të mira dhe emrin e mirë që la në Kukësin e tij që e deshti deri në fund! Por ajo çka e bëri të pavdekshëm, në kuptimin më të plotë të kësaj fjale, mbetet zbulimi i species së rrallë të Tulipanit Shqiptar, Tulipa Albanica, emërtuar nga vetë ai.

Përndryshe Tulipani i Kukësit, u zbulua nga Besniku në zonën e Kolsh- Surroit, në vendin e quajtur Polla e Zezë, në vitin 2003. E më vonë grupi i ngritur ku merrnin pjesë edhe biologu Luan Vata, prof.Lulëzim Shuka, pedagog i Fakultetit të Shkencave të Natyrës në Universitetin e Tiranës, profesoresha Kit Tan, pedagoge në Institutin e Biologjisë në Universitetin e Kopenhagenit, Danimarkë, do të vërtetonin me prova gjenetike dhe shkencore zbulimin e rrallë që bëri pasioni dhe aftësitë profesionale të Besnikut.

Tulipa albanica është një lloj tulipani endemik që rritet vetëm në Republikën e Shqipërisë, në qarkun e Kukësit. Është lloj i rrezikuar pasi rritet në një territor më të vogël se 80 hektarë, ose më të vogël se 1 km². Tulipani shqiptar ngjan me tulipanin e Sardenjës, Tulipa scardica dhe me Tulipa schrenkii, por dallon nga to pasi ka gjethe me valëzim si dhe është i ndryshëm nga ana gjenetike. Bima e çertifikuar është sot një nga 113 tulipanët që njeh bota.  

Besnik Hallaci me punën dhe përkushtimin e tij  të pazakontë kishte zbuluar gjithashtu edhe 7 bimë të reja për Kukësin, 3 prej tyre të panjohura më parë për florën shqiptare, Dianthus superbus (karafil), Silene lerchenfeldiana (klokëz), Aristolochia merxmuelleri (petrik).

Qielli nuk është më problemi yt! -poezi nga E. Kaceli

Nëse qielli është gri, e shiu të mërzit

lërë shiun të bjerë pa pushim
por thellë
në brendinë tënde të pikëllueme
merr ngjyrat më të bukura që
mundë të prodhojë fantazia e coptueme
ndërroja ngjyrën qiellit...
 
Nëse qielli është i kuq
e zemra e qiellit fillon të pikojë gjak
bash aty ngjyeje fjalën! Fort
ngjyeje!
-derisa dhimbja çliruese të dalë prej shpirtit
si një brimë brimtarësh malsorë me zà të thekshëm!
në mortin e mbramë!
E qielli prej brimës ka me ndërru ngjyrë!
 
Nëse qielli bëhet blu
hapi krahët e hidhu prej shkrepit ma të naltë!
në vdeksh, (patjetër ke me vdekë)
të paktën mundesh me thanë: Po vdes në fluturim
drejt fundit të paanë!
(ose me vdekë duke u tërheqë rrëshqanë!)
 
Nëse qielli mbeti prapë gri...
Mos u merr me qiellin!
qielli nuk është më problemi yt!

Itali, dhjetor 2020

Fotografi: Ju prezantoj Delbrin Demaj! nga E. Kaceli

Arti i fotografisë në përgjithësi, dhe fotografia e natyrës së egër në mënyrë të veçantë, po merr një përhapje të pazakontë ndër shqiptarët kudo që jetojnë.

Kjo në sajë të teknologjive moderne të fotografisë që e kanë çuar këtë art të krijimit dhe fiksimit të imazhit, në majat më të larta!

Fotografia, në fakt, më shumë, është parë si pasion qysh prej krijimit! Ata më me fat arrijnë ta shëndrrojnë këtë në profesion apo edhe në nivele artistike që të befasojnë!

Ajo që më ka befasuar në këtë moment aktual të përhapjes masive të fotografisë ndër shqiptarët është numri, gjithmonë në rritje, i fotografëve të moshës më të vogël! Fotografët fëmijë janë fenomeni më i fundit i këtij procesi!

Janë këta fëmijë fotografë, si Joel Hila, Divjakë, vëllezërit Amal e Kejsan Mavriqi, Kamenicë etj. që po fillojnë të bëjnë diferencën qysh në hapat e para!

Një prej këtyre fëmijëve fotografë, është edhe vogëlushi nga Hajvalia, Prishtinë, Kosovë, Delbrin Demaj të cilin po kam dëshirë prej kohësh ta prezantoj!

11 vjeçari Demaj vijon klasën e gjashtë në shkollën "Shkëndia" Hajvali, komuna e Prishtinës. Pasionin për fotografinë në përgjithësi, dhe për fotografimin e jetës së egër  në mënyrë të posaçme, e ka marrë nga babai i vet fotografi i njohur shqiptar Lulzim Demaj.

Mësuesja e biologjisë, Sheribane Xheladini, thotë se Delbrini ka filluar të ketë një interesim dhe përparim jo të zakontë, për moshën, në lëndën e biologjisë. Veçanërisht kur spjegohet për faunën dhe gjallesat e egra! Në fokusin e Delbrin Demajt hyjnë portreti, peizazhi, e ma së shumti, pasioni kryesor, wildlife! Ku pas një konkurimi seleksionues ka arritë të marrë pjesë me një fotografi të këtij zhanri, në ekspozitën e përzgjedhur të shoqatës Wildlife Albanian Photographers të organizuar më së fundmi në qytetin e Prizrenit!

Delbrini thotë se i pëlqen të fotografojë martin peshkatarin, pupëzën, e më shumë shpendët grabitqarë. Këtyre të fundit iu ka mësuar edhe detajet e sjelljes që janë të domosdoshme për një fotograf të natyrës! Si hobby i dytë mbetet sporti i futbollit, ku shkon rregullisht në shkollën e futbollit pranë ekpit "FC Hajvalia 2020", duke shfaqë talentin e tij edhe në këtë fushë!

Babai i Delbrinit, fotografi sportiv dhe i natyrës së egër Lulzim Demaj, thotë se është shumë i kënaqur kur sheh që djali po kërkon të trashëgojë ketë profesion të bukur. Ai ndjehet i surprizuar nga përparimet e të birit në këtë hobby! Dhe është i lumtur kur shikon se pasioni e mban larg lojnave elektronike, që shpesh kthehen në mani për moshat e vogla!

Të surprizuar ndihemi edhe ne të tjerët kur shohim përditë realizimet dhe përparimet fotografike të vogëlushit nga Hajvalia,  Delbrin Demaj! Të surprizuar dhe me shpresën e urimin që të vijojë gjatë e me sukses këtë rrugë të bukur të trashëgimisë kulturore shqiptare!

Personaliteti më i fotografuar në Shqipëri! nga E. Kaceli

A e keni pyetë veten ndonjëherë se kush është aktualisht personaliteti më i fotografuar në Shqipëri?Për t'iu ndriçuar pak po ju them se nuk është presidenti Meta, nuk është as kryeministri Rama! E nuk mund të jetë as Lulëzim Basha! Madje nuk është asnjë nga personazhet e politikës, kulturës, spektatklit apo bisnesit shqiptar!

Credit Lulzim Demaj

Me mbi 50 mijë vizitorë në vit, (shifër zyrtare), thuajse të gjithë të pajisur me një mjet fotografik, personaliteti më i fotografuar në Shqipëri mbetet Pelikani me Kreshtë i Parkut kombëtar Divjakë -Karavasta, i quajtur ndryshe edhe Pelikani Xhoni Malko!Vizitorë të shumtë nga Shqipëria, Kosova e nga bota e kanë fotografuar e vijojnë ta fotografojnë,  Xhonin -Mbretin e padiskutueshëm të Divjakës!
 

Credit Arian Mavriqi

Mbreti i Divjakës fotografohet më së shumti, edhe nga fotografët profesioniste, apo amatorë të zhvilluar, me pasion të veçantë natyrën e egër.
Fotografët e Wildlife-it nga vend të ndryshme të botës, duket sikur janë në garë se kush e nxjerr më bukur portretin e Xhonit!

Credit Gresa Berisha

Kësaj "sëmundjejet" nuk i shpëtojnë as fotografët të natyrës së egër të Wildlife Albanian Photographers. Të gjithë në garë për të fotografuar Xhoni Malko-n. Njëra shkrepje më e bukur se tjetra! E nëse mundohesh të zgjedhësh më të bukurën e ke të pamundur!
Fotografja nga kosova Vali Dermaku Mavriqi shkruan: Fotografia është përshkrimi i Dritës! E Pelikani Xhoni eshtë përshkrimi i Bukurisë!
 

Credit Vali Dermaku Mavriqi

Xhoni Malko -kështu e ka pagëzuar drejtoria e Parkut Kombëtar të Divjakë Karavastasë.
Pagëzimi dhe historia e Xhonit ka, si çdo histori personazhesh të famshëm, disa versione, prej të cilave dy janë në " konkurencë" hershme!
Sipas Drejtorit të Parkut Ardian Koci, emri Xhoni Malko i është dhënë prej emrit të djalit të fshatarit të zonës që e ka gjetur dhe ka njoftuar drejtorinë e parkut.
Por nga një eksplorim në faqen e Guidës(guidë e specializuar për natyrën e egër) Divjakë Karavasta, "Prezantohej një situatë ndihme për një pelikani të vogël të rënë në afërsi të zonës. Pasi i dhamë ndihmën e parë, e lëshuam të fluturojë. Pas disa ditësh morëm vesh që drejtori parkut, Ardiani, ka gjetur një pelikan të rrëzuar në zonën e Fierit."
Ndoshta zogu i i ri në moshë nuk ka mundur të ruajë ritmin e tufës gjatë fluturimit migrator, dhe ka rënë përsëri në zonën e Roskovecit, ku është gjetur nga banorët e zonës.
Gjatë rënies kishte dëmtuar njërin krah dhe nuk ka mundësi fluturimi, për këtë arsye drejtoria e parkut i ka realizuar një pellg me ujë të ëmbël, dhe i ka dhënë strehim të përhershëm Xhonit.
 
Versioni i dytë i emrit Xhoni ka dhe një tjetër histori, jo zyrtare, që qarkullon në Divjakë. Në ditën që Xhoni i vogël është dorëzuar në park, një tjetër Xhon i famshëm (jo sa pelikani ynë) ka vizituar Divjakën dhe parkun e sajë. Ka qenë John L. Withers II, ish ambasadori amerikan në Tiranë, që ka vizitur perlën e Shqipërisë Divjakën. Sipas burimeve të pakonfirmuara zyrtarisht pelikanit i është dhënë emri Xhoni në nderim të vizitorit të famshëm.

Sipas specialistëve pelikanët jetojnë nga 15 deri në 25 vjet. Kjo mesa duket do ta shëndrrojë Xhonin në personazhin më të famshëm të fotografuar në Shqipëri e pse jo ndër individin shpend më të fotografuar në botë!

Kënga e mërgimtarit... Nga Alketa Dinaku (Hila)

 

Më vranë ëndrrat më vranë shpresën

Në më të bukurin vend mbi dhé

Ma vodhën dashurinë e zemrës

Ngela rrugëve pa një strehë!

Më degdisën të këqinjtë

Shërbëtor ngela në botë

S'mu nda çanta nga kurrizi

Dhe pakë dhé nga kjo tokë

Unë kurrë su vlersova

Dhe pse lash ëndrra dhe mund

Dheun, çantën, ku s'shëtita

Dashuri s'takova kund

Në ëndërr vetëm shtëpinë

Rrugicat ku luaja me shokë

U sfilita! Mbijetova!

Por atdhe nuk gjeta dot!

Foto credit Arian Mavriqi

Model: Amali