 |
Timber rattlesnake ( Crotalus
horridus) lloj gjarper me zile |
Lindur në qytetin e Korçës, 49 vjeçari Edmond Themeli,
emigrant që prej 2015-ës në Usa. Djali i
piktorit të shquar korçar Andrea Koço Themeli, mjeshtër i rrallë në gjininë e vështirë
të grafikës!
Edmond Andrea Themeli, njihet në rrethin e fotografëve
shqiptarë të natyrës së egër si Korçari i Gjarpërinjve. Një ndër ekspertët e
paktë të herpologjisë (degë e zoologjisë që merret me studimin e reptilëve dhe
amfibëve) në trojet shqipfolëse!
Mjafton të përmendet fakti se ka prekur, me duart e tij,
mbi njëmijë gjarpërinj të llojeve nga më të padëmshmit, si bolla e shtëpisë, deri
në gjarpërinjë më të rrezikshëm e më helmues si një lloj i gjarpërit me zile!
Mondi, (për miqtë), thotë se gjithçka ia kushton babait!
"Babai im, ishte shumë i dhënë pas peshkimit. Mbaj
mend që më merrte me vete që në moshë shumë të vogël. Ndërsa ai peshkonte, unë,
si fëmijë shumë kureshtar, kërkoja bretkosa të vogla, larva dhe qenije të tjera
ujore. Mrekullohesha ti shihja si lëviznin, si ushqeheshin! Studioja sjelljen e
tyre, dhe orët kalonin pa kuptuar, ndërsa kridhesha në vëzhgimet e mija."
Në këtë moshë ai pati edhe përvojën e parë me gjarpërinjtë,
prej ku lindi dhe u zhvillua thuajse në profesion, admirimi i reptilëve dhe studimi
jetës së tyre!
"Një ditë teksa babai ishte përqëndruar pas
peshkimit vura re një gjarpër uji në bregun tjetër të lumit! Në pamundësi për
ta parë më afër (nuk kishte ndonjë urë për tu hedhur në krahun tjetër) fillova
të qaja nga inati.
Pas kësaj në ditët në vijim, ndërsa im atë peshkonte , unë
"peshkoja" gjarpërinj! Kryesisht
te llojit Natrix, gjarpërinj uji, jo helmues.
Kështu me kalimin e kohës fillova të mësoj më tepër rreth
natyrës së gjarpërinjve, të gjej specie te tjera, ti fotografoj, të luaj (në
kuptimin figurativ) me to!
Ndërsa buzëqesh po ti kërkosh përvojat më të rrezikshme
me gjarpërinjtë!
"Besoj ka qenë kur kapa nepërkën e parë ( Vipera
ammodytes )!
Mbaj mend, me një shok fëminije. Pasi dolëm nga shkolla,
e mbajtëm frymën diku në një përrua që ndodhej pak a shumë afër fabrikës së
qelqit, në afërsi të fshatit Mborje. Duke kërkuar buzë përroit, me shpresë se
do shihnim ndonjë gjallesë! Papritur më zuri syri një gjarpër duke notuar. Deri
në atë moment kisha parë nepërkë vetëm në foto e libra.
Të them te drejtën nuk pata shume frikë, por si për çudi
gjunjët filluan të më dridhen. Isha shumë nervoz. Sigurisht për një fëmijë nuk është
e lehtë të ngacmosh gjarpërinj helmues. Madje është e rrezikshme ti ngacmosh!
Mbaj mend përdora një shkop për ta kapur ashtu siç kisha parë në tv, dhe me
sukses munda ta kapja.
Më vonë fitova një farë eksperience, dhe si të thuash nuk
kisha më frikë! Përkundrazi më pëlqente, më emociononte, çdo sekondë e harxhuar
në gjetjen dhe prekjen e këtyre zvarranikëve.
Mondi nuk ruan statistika të veçanta! E ka vështirë,
thuajse të pamundur të thotë një numër të saktë të gjarpërinjve që ka kaluar nëpër
duar! Por duke u nisur nga fakti që përvojën e ka nisur që në moshën 5 vjeçare
thotë: "Kam kapur mbi një mijë ekzemplarë gjarpërinjsh të llojeve nga më të
ndryshmet, e në vende të ndryshme, kryesisht në Shqipëri ashtu edhe në
Usa!"
Përvoja dhe kurioziteti i pafund i ka sjellë dhe takimin
me llojet më të rrezikshme të gjarpërinjve më helmues! Një e tillë ka qenë përvoja
me një lloj të gjarpërinjve me zile Timber Rattlesnake ( Crotalus horridus ) që
për habi u soll krejt paqësor, pavarësisht rrezikshmërisë dhe helmit vdekjeprurës!
"Gjarpëri nuk
demonstroi asnjë sjellje agresive, nuk u shqetësua kur e mbajta lart në ajër
duke e kapur në pjesën e fundit të trupit, afër bishtit, a thua se kjo ishte
dicka shume normale për të!
Që prej asaj dite mund të kem parë e prekur, rreth tetë
individë të së njëjtës specie, e në përgjithësi
kishin një sjellje të qetë, me përjashtim të disa momenteve kur dukeshin disi të
shqetësuar nga prania ime. Në këto raste bënin zhurmën kërcënuese, me zilet në
fund të bishtit, si paralajmërim për të mos rrezikuar më shumë!
Ky besoj ka qene kontakti më i rrezikshem, mbase!"
Vlen të përmendet se shumë lloje të rrezikshme të gjarpërinjve
me zile, sidomos disa specie qe jetojnë në Texas, California, Arizona …etj janë
Diamondback Rattlesnake (Crotalus atrox ) si edhe llojet e gjarpërinjve koral, konsiderohen
shume helmues.
Gjarpëri, kjo krijesë mistike, që e ka shoqëruar njeriun
që prej Krijimit, të gjall frikë dhe instiktivisht të ngjall ndjenjën e
vetmbrojtjes, duke e vrarë gjarpërin, edhe kur nuk të sulmon! Ndërsa Korçari ynë,
Edmond Themeli e mendon ndryshe! Krejt ndryshe!
"Për mendimin tim gjarpërinjtë luajnë një rol shumë
të rëndësishëm në natyrë! Në Usa, këtu ku jetoj, shumica e specieve të gjarpërinjve
janë jo helmues, dhe si të ngjashmit e tyre, e kam fjalën për speciet që
gjenden në Shqipëri, gjarpërinjtë e ujit, bollat etj, ushqehen me brejtës,
amfibë, peshq, zogj, apo insekte!
Kështu pra janë miqtë më të mirë të fermerëve, për faktin
se shfarosin sasi të mëdha minjsh e brejtës te ngjashëm, që dëmtojnë të
mbjellat!
Nga ana tjetër dihet botërisht se nga helmi i gjarpërinjve
prodhohen ilaç të pazëvendësueshme për kurimin e njeriut!
Gjarpërinjtë janë kafshët më të keqkuptuara! Si shumica e
kafshëve të egra i shmangen kontaktit me njeriun. Por aksidente ndodhin, fatkeqësisht,
kur i shkelim pa dashur, dhe kur gjarpërit nuk i ngelet rrugë tjetër veçse të
vetëmbrohet!"
Themeli mendon se baza është edukimi i njeriut që në
moshë të vogël me mënyrën e sjelljes kur shohin ndonjë gjarpër në habitatin e
vet.
Por Korçari i Gjarpërinjve, Edmond Themeli, ka përveç pasionit për gjarpërinjtë
në mënyrë të veçantë, edhe botën e egër në përgjithësi, i pëlqen të fotografojë,
të lexojë në kohë të lirë, i kushtohet artit të pikturës, vizatimit, trashëguar
nga babai, dëgjon muzikë, këndon... Pra është
i dhënë pas natyrës, dhe pas artit në të gjitha format e tij!